ALMA ziet ‘zonnevlam’ op andere ster

Oké, onderstaande foto zal nooit groot op de pagina’s van een sterrenkundig koffietafelboek prijken; daar zijn de vele schitterende Hubble-platen toch echt een stuk geschikter voor. Maar interessant zijn deze waarnemingen wel. Sterrenkundigen hebben er namelijk uit af kunnen leiden dat op het oppervlak van de rechterster, Mira A, enorme explosies plaatsvinden, vergelijkbaar met de zonnevlammen waar onze zon mee te maken krijgt.

Mira A en B, zoals gezien door ALMA.

Mira A en B, zoals gezien door ALMA. (Foto: ALMA (ESO/NAOJ/NRAO)/W. Vlemmings et al.)

Lees het hele bericht op de KIJK-site!

Viertal satellieten bestudeert magnetische interactie zon en aarde

Oké, zoveel media-aandacht als Rosetta, Dawn of New Horizons zullen ze niet krijgen: de vier ruimtescheepjes behorende bij NASA’s Magnetic Multiscale-missie (MMS), die in de nacht van donderdag op vrijdag worden gelanceerd. Maar eigenlijk gaan ze iets bestuderen dat veel directer relevant is voor ons aardbewoners. Namelijk: hoe het magnetisch veld van de zon zich verbindt met dat van de aarde en zich daar weer van losmaakt. Dit verschijnsel, magnetische reconnectie, is de oorzaak van al het ‘ruimteweer’ rond onze planeet. En dat wil je goed begrijpen, want ruimtevaartuigen, astronauten en het elektriciteitsnet op aarde kunnen hierdoor in gevaar komen. Ook het noorder- en het zuiderlicht zijn het gevolg van magnetische reconnectie, en op de zon is het verschijnsel de veroorzaker van zonnevlammen.

Lees het hele bericht op de KIJK-site!

3 planeten zoals je ze nooit hebt gezien

In KIJK 8/2013, vanaf vandaag in de winkel, vind je mijn beeldreportage ‘Far out! Het zonnestelsel zoals je het nog nooit hebt gezien’, met opmerkelijke foto’s van de zon en de acht planeten. Op de KIJK-site is een voorproefje van dit artikel te bekijken, met beelden plus uitleg van Jupiter, Mercurius en Saturnus.

Cover KIJK 8/2013KIJK 8/2013 ligt in de winkel tot en met 25 juli. Je kunt het nummer hier online bestellen zonder verzendkosten.

Nieuwe satelliet IRIS gaat zon observeren

Het oppervlak van de zon heeft een temperatuur van een kleine 6000 graden Celsius. Heet, zou je zeggen. Maar een eindje bij de zon vandaan, in de ijle corona, kan het (spreekwoordelijke) kwik oplopen tot meer dan een miljoen graden. Hoe kan dat? Dat is een van de vragen die de NASA hoopt te beantwoorden met de Interface Region Imaging Spectograph, kortweg IRIS.

Lees het hele bericht op de KIJK-site!

Zonneminima verantwoordelijk voor strenge winters?

De winters in Midden-Europa kunnen af en toe behoorlijk streng zijn. Waar komt dat door? Een mogelijkheid is dat het in dit gebied kouder is als de zon in het minst actieve deel van zijn 11-jarige cyclus zit. Maar hoe toon je zo’n verband aan, als temperatuurgegevens maar zo’n vijftig jaar terug gaan? Door te kijken naar de Rijn, bedachten de Duitse wetenschappers Frank Sirocko, Heiko Brunck en Stephan Pfahl.

Lees het hele bericht op de KIJK-site!

Zon blijkt verrassend bolvormig

Een hemellichaam dat ronddraait, krijgt vanzelf een soort pompoenvorm: het is dikker bij de evenaar dan bij de polen. Vooral de grote gasplaneten in ons zonnestelsel hebben daar ‘last’ van, met Saturnus als extreemste voorbeeld, maar ook onze aarde is een beetje afgeplat. Geldt dat dan eveneens voor de zon? Dat zou je wel verwachten, maar nee. De zon is, ondanks het feit dat hij in 28 dagen om zijn as draait, bijna een perfecte bol.

Lees het hele bericht op de KIJK-site!