Is een wormgat een gratis superdeeltjesversneller?

27 kilometer: dat is de omtrek van ’s werelds grootste deeltjesversneller, de LHC bij Genève. En hoewel deze megamachine nog lang niet met pensioen gaat, dromen deeltjesfysici al van een nog grotere versneller, met een omtrek van 80 tot 100 kilometer. Want: hoe groter je versneller, hoe hoger de energie waarmee je deeltjes in zo’n versneller op elkaar kunt laten botsen. En hoe hoger die botsingsenergie, hoe meer je mag hopen op nieuwe deeltjes of natuurkundige verschijnselen.

Eén energie heeft daarbij onder fysici een haast mythische status: de zogenoemde planckenergie. Bij die energie, die naar deeltjesbegrippen onvoorstelbaar hoog is, kunnen bijvoorbeeld microscopisch kleine zwarte gaten uit het niets tevoorschijn ploppen. Ook kunnen er verschijnselen optreden die ons vertellen hoe we de zwaartekracht en de andere krachten die ons heelal bestieren, kunnen onderbrengen in één theorie; iets waar wetenschappers al decennialang naar op zoek zijn.

Probleem is alleen: als je met een LHC-achtige deeltjesversneller de planckenergie wilt bereiken, zal dat apparaat zo groot als ons hele zonnestelsel moeten worden. Onnodig te zeggen dat zo’n bouwproject voorlopig buiten bereik van de mensheid ligt.

Zullen we dus nog eeuwen moeten wachten voordat we de planckenergie kunnen verkennen? Niet per se, zegt de Russische natuurkundige Serguei Krasnikov. Hij denkt dat zulke versnellers misschien wel gratis en voor niets in het heelal te vinden zijn – in de vorm van wormgaten.

Lees de nieuwste aflevering van mijn rubriek Far Out, over speculatieve natuur- en sterrenkunde, op de KIJK-site.

Verval van higgsdeeltje naar bottomquarks waargenomen

Alweer zes jaar geleden lieten deeltjesfysici wereldwijd de champagnekurken knallen: het higgsdeeltje, het deeltje dat – heel kort door de bocht – andere deeltjes hun massa’s geeft, was ! Dat betekende echter niet dat alles rond dit deeltje gelijk in kannen en kruiken was. Nu is bijvoorbeeld pas de belangrijkste manier waargenomen waarop het befaamde deeltje uit elkaar kan vallen.

Lees het hele artikel op de KIJK-site!

Blijven lastige onderwerpen om ‘on the fly’ een bericht over te moeten schrijven. Hoop dat het een beetje duidelijk is zo.

Magnetische-monopolen-experiment MoEDAL publiceert resultaten

Langs de 27 kilometer lange, cirkelvormige tunnel van deeltjesversneller LHC staan vier grote experimenten opgesteld: ATLAS, CMS, ALICE en LHCb. Allemaal installaties die tonnen zwaar zijn en waar honderden, zo niet duizenden wetenschappers aan werken. Maar in de ondergrondse ruimte waar LHCb zich bevindt, staat ook een veel bescheidener experiment, dat je zomaar zou kunnen aanzien voor een paar archiefkasten en wat verspreide dozen met tl-buizen: MoEDAL. Daarmee wordt gezocht naar exotische deeltjes, en dan met name naar de zogenoemde magnetische monopolen. En dat experiment heeft nu eindelijk zijn eerste resultaten in een wetenschappelijk tijdschrift zien verschijnen.

Lees het hele bericht op de KIJK-site.

Lezers van De deeltjessafari met een héél goed geheugen zullen nu misschien een gevoel van déjà vu ervaren. Ik meldde namelijk vergelijkbare resultaten in hoofdstuk 5 van mijn tweede boek, dat alweer twee jaar geleden is verschenen. Toen baseerde ik me nog op een paper naar aanleiding van een conferentie; nu pas zijn blijkbaar de resultaten gepubliceerd in het Journal of High Energy Physics.

Geen idee waarom het zo lang moest duren, maar ach, deze volgens CERN eerste paper van MoEDAL vormt wel een mooie aanleiding om de zoektocht naar échte magnetische monopolen (en dus niet die vaste-stoffysica-dingen) onder de aandacht te brengen bij de KIJK-lezers.

Wezel legt LHC plat – of was het toch een marter?

De Large Hadron Collider, de grote deeltjesversneller van CERN, is weer eens in het nieuws. Niet vanwege het higgsdeeltje, niet vanwege de sporen van het mysterieuze nieuwe deeltje dat men op het spoor denkt te zijn… Maar vanwege een dier dat zijn tanden zette in een transformatorkabel waar 66 kilovolt spanning op stond. Deze actie zorgde voor een stroomuitval die heel CERN trof.

Lees het hele bericht op de KIJK-site!

Aanwijzingen nieuw deeltje sterker geworden

Is het er of is het er niet, dat mysterieuze nieuwe deeltje waar experimenten rond de deeltjesversneller LHC in december tekenen van meenden te zien? Gisteren presenteren de twee grote LHC-experimenten hun nieuwste analyses rond deze kwestie. Het goede nieuws: de kans dat het betreffende bobbeltje in de data op een nieuw deeltje wijst, is groter geworden. Het slechte nieuws: we zijn nog steeds wel een eindje van een officiële ontdekking verwijderd.

Lees het hele bericht op de KIJK-site! Verder schreef ik er eergisteren nog dit over. Erg spannend allemaal; heel benieuwd naar de volgende analyse.

LHCb vindt geen bewijs voor ‘Amerikaanse’ tetraquark

Eind februari maakte het team achter het Amerikaanse experiment DZero bekend een nieuw deeltje te hebben gevonden in data die eerder was verzameld met de deeltjesversneller Tevatron. Onderzoekers betrokken bij het LHC-experiment LHCb ging er vervolgens ook naar op zoek in hun eigen data. Gisteren maakten ze op een grote deeltjesconferentie bekend niets te hebben gevonden.

Lees het hele bericht op de KIJK-site!

ATLAS en CMS vinden nog geen harde tekenen van nieuwe fysica

De afgelopen dagen kwam de natuurkundige geruchtenmolen weer eens op gang. De twee grote experimenten waarmee in deeltjesversneller LHC botsingen worden bestudeerd, CMS en ATLAS, zouden vandaag bewijs voor een nieuw deeltje bekendmaken, zo werd her en der beweerd. Helaas bleef een spectaculaire aankondiging uit. Wel zien beide experimenten een ‘bobbeltje’, dat bijvoorbeeld zou kunnen wijzen op een tweede higgsdeeltje.

Lees het hele (alweer wat oudere) bericht op de KIJK-site!

Jammer dat er nog niet echt duidelijke tekenen van nieuwe fysica zijn, natuurlijk. Hoe cool was het bijvoorbeeld geweest als dat Z’-verhaal van afgelopen zomer (zie ook dit interviewtje) vastere grond onder de voeten had gekregen, of die bump bij 750 GeV al echt serieus te nemen was geweest?

Maar goed, wie weet hoe het er over een halfjaar of zo voorstaat.