Filmpje: Ivo van Vulpen over deeltjes

Op een mini-symposium van het KNAW over het higgsboson zag ik hem spreken: deeltjesfysicus Ivo van Vulpen. Die praat makkelijk, dacht ik toen; mochten we ooit een KIJK-evenement organiseren, dan wil ik hem wel als spreker.

Maar ja, van zo’n evenement was toen totaal geen sprake. Dat moest dan gelijk iets worden à la de Tina-dag of de Margriet Winter Fair, dachten we. En dat soort aantallen mensen zouden we nooit op de been krijgen.

Maar toen ontstond het idee van KIJK Live!: geen grootse plannen met dito budgetten, maar klein beginnen, zonder noemenswaardig budget. En ineens hadden we dus wél dat podium waar ik Ivo zo graag eens op zou zetten.

Het resultaat mocht er zijn: zonder enige twijfel was het praatje over higgs- en andere deeltjes een van de hoogtepunten (voor mij zelfs hét hoogtepunt) van de avond. Maar oordeel vooral zelf:

Meer natuurkunde op het podium zien? Kom dan vooral naar de derde editie van KIJK Live!, waar theoretisch fysicus Jan Pieter van der Schaar het gaat hebben over de vraag of zwarte gaten al dan niet zijn voorzien van allesverschroeiden firewalls, en wat dat betekent voor de natuurkunde. (Inderdaad, het onderwerp van mijn artikel in KIJK 12/2013.)

Nobelprijs voor Peter Higgs en François Englert

Oké, het was waarschijnlijk de makkelijkst te voorspellen Nobelprijs sinds jaren, maar toch: told you so! Vandaag werd bekendgemaakt dat de Brit Peter Higgs en de Belg François Englert dit jaar naar Stockholm mogen voor hun bijdragen aan het higgsmechanisme. (Ja, sorry, ik blijf het voorlopig toch maar zo noemen; BEH-mechanisme doet het niet echt voor mij…) Lees op de KIJK-site mijn in heel rap tempo geschreven bericht over de prijs. (Gelukkig had ik wat voorkennis, deze keer.)

Enneh… wie meer wil weten, kan uiteraard terecht bij mijn boek De deeljesdierentuin (hoofdstuk 6, met name). :)

Nobelprijs voor Higgs? En wie verder?

Dit jaar is het voor het eerst een serieuze mogelijkheid: dat er een Nobelprijs wordt uitgereikt voor het higgsdeeltje. Wat de vraag oproept: wie gaat die prijs dan precies krijgen?

Het higgsmechanisme werd in 1964 namelijk door maar liefst zes mannen bedacht, verdeeld over drie groepen die onafhankelijk van elkaar werkten: het duo Robert Brout en François Englert, een solo werkende Peter Higgs, en het trio Tom Kibble, Gerald Guralnik en Carl Hagen. In principe zou je die allemaal een deel van de credit (en het geld) willen geven, maar ja: één Nobelprijs mag maar aan maximaal drie personen worden uitgereikt. Welke drie? Continue reading

‘You deserve God’s help, you deserve God’s particle’

Het was ook eigenlijk een kwestie van tijd, voordat het higgsdeeltje gekaapt zou worden door figuren waarvoor het woord ‘pseudowetenschappelijk’ nog te goed is. En jawel hoor: je kunt nu op de site God Particle 4U voor 199 dollar een hanger bestellen met een metalen balletje dat uit de LHC zou komen en dat een helende werking zou hebben omdat het in de buurt is geweest van het higgsdeeltje. Mocht je beschikken over een iets minder dikke beurs, dan zijn er voor 149 dollar ook wat minder mooie stukjes LHC te koop. Continue reading

Zwaar licht en donkere energie

Onderwerpen voor De deeltjessafari, mijn boek-in-de-maak over hypothetische deeltjes, blijven zich maar aandienen. Een paar weken geleden zag ik een aardige paper over de mogelijkheid dat het foton een héél kleine massa heeft (zwaar licht, met andere woorden), iets waarvan ik zelf niet wist dat het kon. Nu weer een idee van Lawrence Krauss (KIJK-interview, boekrecensie) en collega James Dent dat het higgsdeeltje ‘gebruikt’ om donkere energie te verklaren, op een manier die doet denken aan het seesawmechanisme dat aannemelijker moet maken waarom neutrino’s zo licht zijn. (Zie hoofdstuk 8 van De deeltjesdierentuin.) En zo blijven er maar nieuwe twists voor het verhaal van de deeltjesfysica bedacht worden, vaak in combinatie met een nieuw deeltje.

Mocht iemand trouwens zo’n verse theorie tegenkomen (en dan wel van een beetje respectabele wetenschapper natuurlijk, opgeschreven als paper), laat het me dan vooral even weten. Mogelijk is het iets voor mijn boek! Al begint zo langzaamaan wel duidelijk te worden dat ik niet élk hypothetisch deeltje plus bijbehorende theorie in De deeltjessafari zal kunnen behandelen. Daarvoor zijn het er simpelweg te veel.

De deeltjesdierentuin: de soundtrack

De deeltjesdierentuin aan het lezen en het idee dat er nog iets mist? Dat kan kloppen, want ik was er nog niet aan toegekomen de soundtrack samen te stellen. Hierbij alsnog!

Per hoofdstuk heb ik één nummer uitgezocht (oké, twee voor antimaterie, maar die horen bij elkaar), waarbij ik een aantal obvious keuzes (‘Atomic’ van Blondie, ‘Higgs Boson Blues’ van Nick Cave & The Bad Seeds) uiteindelijk heb verruild voor obscuurder, voornamelijk instrumentaal spul dat qua sfeer wat beter leek te passen bij het onderwerp.

Continue reading

Nee, het higgsdeeltje heeft niet de oerknal veroorzaakt

Een hoofdschuddenswaardige higgsuitleg van CBS News, via Sean M. Carroll:

The Higgs boson is often called “the God particle” because it’s said to be what caused the “Big Bang” that created our universe many years ago. The nickname caught on so quickly (even though scientists and clergy alike do not care for it) partly because it’s a great explanation of what it’s supposed to do — the Higgs boson is what joins everything and gives it matter.

Nee, het higgsdeeltje heeft niet de oerknal veroorzaakt, en ‘verbindt niet alles met elkaar’ (?) en geeft ook niet alles ‘materie’ (???), zoals Carroll al zegt. Pijnlijk is vooral dat een deel van het misverstand afkomstig lijkt van snaartheoreet, presentator en schrijver Michio Kaku, die ik ooit hoog had zitten (Hyperspace was een geweldig boek), maar die steeds vaker rare dingen roept en steeds minder bij zijn leest blijft. Continue reading

CERN noemt higgsachtig deeltje higgs

Op 4 juli 2012 werd met de deeltjesversneller LHC een nieuw deeltje gevonden. Het higgsdeeltje? Dat was met afstand de meest waarschijnlijke mogelijkheid, maar destijds had CERN, de organisatie die de LHC bedrijft, het nog voorzichtig over “een deeltje consistent met het lang gezochte higgsboson”. De afgelopen twee weken werden er op een jaarlijkse conferentie nieuwe LHC-resultaten bekendgemaakt, gebaseerd op 2,5 keer zoveel gegevens als afgelopen zomer beschikbaar waren. En die hebben ervoor gezorgd dat CERN het nu wél (zij het in ietwat omslachtige bewoordingen) aandurft om te stellen dat het om het higgsdeeltje gaat. Of beter gezegd: een higgsdeeltje.

Stukje op de KIJK-site over het laatste higgsnieuws, gepresenteerd op de Moriond-conferentie.