Gratis longread: organen uit een kweekbakje

Onderstaand artikel verscheen oorspronkelijk in Transparant, het magazine van de Nederlandse Transplantatie Stichting, nr. 69 (april 2017).

De kwaliteit van donororganen is niet altijd goed genoeg om ze te kunnen transplanteren. Dr. Luc van der Laan (Erasmus MC) werkt met zijn collega’s aan manieren om organen van matige kwaliteit te upgraden. Zijn ultieme droom: het kweken van een compleet orgaan in een leeg ‘skelet’ van een bestaand orgaan, gebruikmakend van stamcellen.

‘Orgaantransplantatie dreigt het slachtoffer te worden van zijn eigen succes. Na een experimentele fase in de jaren zestig en zeventig is het nu echt een gevestigde behandeling geworden, en daardoor loopt het aanbod achter op de vraag.’ Aan het woord is dr. Luc van der Laan, die aan het Erasmus MC met zijn collega’s probeert om op allerlei manieren het organenaanbod wat dichter bij die stijgende vraag te krijgen.

Het probleem is niet alleen dat er simpelweg minder donoren zijn dan patiënten op de wachtlijst, vervolgt hij. ‘De donoren van nu zijn ook over het algemeen ouder dan een tijd geleden, wat minder gezonde organen oplevert. Bovendien eten en drinken we allemaal te veel – en ook dat doet onze nieren en levers geen goed.’

Toch gloort er hoop aan de horizon. Er wordt namelijk gewerkt aan technieken om organen van matige kwaliteit een upgrade te geven voordat ze hun plaats van bestemming in het lichaam van een patiënt bereiken. En wie weet is het op termijn zelfs mogelijk om een complete lever in het lab te bouwen. Continue reading

KIJK 2/2016: de soldaat van de toekomst

Nu in de winkel (oké, alweer een tijdje): KIJK 2/2016!

Onderwerp van het coververhaal is de soldaat van de toekomst, oftewel: hoe moderne technologie het slagveld gaat verandert. Verder onder meer in dit nummer: Jacob Fugger, de man die Bill Gates en Donald Trump het nakijken geeft, de strijd om de krachtigste supercomputer, en de complottheorieën rond ebola.

KIJK 2/2016

KIJK 2/2016 is te koop voor 5,95 euro in de winkel. Het nummer is ook online te bestellen – zonder verzendkosten!

KIJK Live! 22 oktober in Delft: fijnstof meten met je iPhone

Fijnstof is naar spul, zowel voor het milieu als onze eigen gezondheid. Belangrijk dus om te weten waar deze door de atmosfeer zwevende deeltjes zich precies bevinden – en daar komt het project iSPEX om de hoek kijken. Dat stelt burgers in staat om dankzij een speciaal opzetstukje met hun iPhone de hoeveelheid fijnstof te meten. Al hun gegevens samen geven ons vervolgens een veel beter beeld van hoe het stof is verdeeld dan satellieten en meetstations doen. Op de KIJK Live! van donderdag 22 oktober in het Science Centre Delft vertelt de initiatiefnemer, sterrenkundige Frans Snik van de Universiteit Leiden, meer over het project.

Meer informatie op de KIJK-site. Toegang is gratis, dus geef je snel op! Dat kan via de site Meetup of door een mail te sturen naar info@kijkmagazine.nl met als titel ‘KIJK Live! Delft’ en in het bericht de namen van de bezoekers.

Studie: ebolavirus niet dodelijker geworden

Het ebolavirus heeft tijdens de huidige epidemie meer dan 10.000 slachtoffers gemaakt. Komt dat doordat het virus zich steeds beter aanpast aan de mens? Gelukkig lijkt dat niet het geval te zijn, stellen Britse wetenschappers onder leiding van David Robertson en Simon Lovell (Universiteit van Manchester). Maar wat niet is, kan nog komen.

Lees het hele bericht op de KIJK-site!

Nieuwe landbouwgrond leidt tot grotere kans op pestepidemie

Bij het woord ‘pest’ denk je waarschijnlijk vooral aan middeleeuwse toestanden. Maar ook anno 2015 is de ziekte nog steeds een probleem. En nu er in allerlei Afrikaanse landen flink wat nieuw landbouwgebied wordt vrijgemaakt, wordt de kans op een pestepidemie een stuk groter, stellen Amerikaanse en Tanzaniaanse wetenschappers in het American Journal of Tropical Mecidine and Hygiene.

Lees het volledige bericht op de KIJK-site!

‘2015 slecht jaar voor hooikoortspatiënten’

Dat de temperatuur uitmaakt voor de hoeveelheid pollen in de lucht, zal niemand verbazen. Als bijvoorbeeld bloemknoppen bevriezen, zullen die daarna minder stuifmeel produceren. Maar ook de temperatuur die tijdens de lente van het jaar ervóór heerste, heeft grote invloed op hoeveel pollen er vrijkomen, hebben onderzoekers van de Universiteit Utrecht en het Leids Universitair Medisch Centrum vastgesteld. Gezien het warme voorjaar van 2014 belooft dat weinig goeds voor 2015.

Lees het hele bericht op de KIJK-site en plaats vast een extra grote bestelling aan papieren zakdoekjes.

Evenveel zieken bij handen wassen in klas

ij het verspreiden van infectieziektes kunnen kinderen een grote rol spelen. Ze hebben sowieso vaker last van dit soort ziektes, en hebben daarnaast geregeld contact met grote groepen leeftijdsgenootjes, vooral op school. Kun je daar dan iets aan doen door kinderen op gezette tijden hun handen te laten wassen met alcoholhoudende zeep? Niet echt, meldt een team van Nieuw-Zeelandse onderzoekers deze week in PLOS Medicine.

Lees het hele bericht op de KIJK-site!

Blaastest voor allerlei drugs op komst?

Het is een overbekend middel om te zien of chauffeurs een glaasje te veel op hebben: een blaastest langs de kant van de weg. Gaat het daarentegen om andere drugs dan alcohol, dan moet bijvoorbeeld urine of bloed worden onderzocht – en dat is heel wat meer gedoe. Een kleinschalige, Zweedse studie laat echter zien dat een ademtest die dit soort drugs kan oppikken haalbaar moet zijn.

Lees het hele bericht op de KIJK-site! (Yup, veel siteberichtjes geschreven de afgelopen week. Geen stagiair + collega-redacteur met vakantie = JPK tikt zich het leplazerus…)

Vergroot schaamhaar scheren kans op wratten?

Veel vrouwen en wat minder mannen houden er een netjes bijgewerkt toefje schaamhaar op na, of scheren zelfs de hele regio in kwestie kaal. Visueel misschien wat aantrekkelijker dan een wilde bos haar tussen de benen, maar er kleeft ook een nadeel aan, als we een Frans-Amerikaans groepje wetenschappers mogen geloven. Zij stellen namelijk dat geschoren schaamhaar de kans op waterwratten verhoogt. Mogelijk geldt hetzelfde voor andere seksueel overdraagbare infecties, zoals genitale wratten.

Lees het hele bericht op de KIJK-site! (Met een scheermesje als plaatje, want de water- en genitale wratten die ik her en der vond, zagen er niet al te appetijtelijk uit, en een foto van een dot schaamhaar boven zo’n stukje neerzetten is ook weer zoiets.)

‘Frequente chocolade-eters minder dik’ – een terugblik

Een tijdje geleden was het hét wetenschapsberichtje van de dag: het verband tussen chocolade-eet-frequentie en een lage body mass index (BMI), geclaimd door Beatrice Golomb en twee collega’s in de Archives of Internal Medicine. Eerst omdat het een onweerstaanbaar navertelweetje was, zo bleek wel op Twitter, daarna vanwege de vele sceptische geluiden die er te horen waren – over het onderzoek an sich én de berichtgeving erover. Aangezien ik zelf ook een berichtje wijdde aan het artikel, wil ik ‘met de kennis van nu’ daar nog even op terugblikken, om te zien hoe goed of slecht ik het destijds heb aangepakt. Continue reading