De ene majorana is de andere niet

Déjà vu. Een persbericht van de Chinese Academy of Sciences meldt een major discovery van een Chinees team: dat zou onweerlegbaar bewijs hebben gevonden voor het bestaan van majorana-fermionen!

Dan volgt het verhaal dat we ook al veelvuldig hoorden toen Delftse onderzoekers een paar jaar geleden hetzelfde deeltje ontdekten/maakten: Ettore Majorana voorspelde deze naar hem vernoemde deeltjes al tachtig jaar geleden, daarna is er tevergeefs naar gezocht… tot nu! En dat is geweldig, want majoranadeeltjes kunnen onder meer het donkere-materie-probleem oplossen.

Ja, eh, dat is allemaal soort-van waar, en toch ook weer niet. We hebben het hier namelijk, net als in het Delftse geval, over majoranadeeltjes uit de wereld van de vastestoffysica. Dat wil, heel in het kort, zeggen dat je huis-tuin-en-keukendeeltjes zich onder heel specifieke omstandigheden kunt laten gedragen alsóf ze majoranadeeltjes zijn.

Dat is ontzettend knap, maar het zegt weinig tot niets over eventuele elementaire majoranadeeltjes die in de natuur voorkomen, waar Majorana himself het over had. En dus ook niet over het donkere-materie-probleem, dat toch echt opgelost zal moeten worden door échte deeltjes, niet door majorana’s uit een vastestoflab.

Ook los van het bovenstaande lijkt het persbericht me trouwens al te op-de-borst-klopperig. Het wetenschappelijke artikel waar het over gaat, Observation of Majorana fermions with spin selective Andreev reflection in the vortex of topological superconductor, komt op mij over als een nogal specialistisch schakeltje in een lange keten van majorana-artikelen, niet als die ene wereldschokkende ontdekking die er hier van wordt gemaakt. Maar om daar echt iets zinnigs over te kunnen zeggen, zal ik er eerst wat dieper in moeten duiken. Wordt wellicht vervolgd.

Update 2 juli 2016: de Delftse majorana-onderzoeker Vincent Mourik mailt in reactie op mijn vragen over de Chinese paper dat hij het onderzoek lastig te beoordelen vindt, maar dat hij “niet zo heel erg overtuigd is”. Wat de Chinezen hebben gedaan, is volgens hem eigenlijk heel vergelijkbaar met het baanbrekende Delftse experiment waar Mourik en collega’s in 2012 over publiceerden. “Maar het signaal dat ze meten, is nogal zwak” en “ze doen weinig checks om te bepalen of er al dan niet een majorana aanwezig is”. Tot slot mailt Mourik: “Eerlijk gezegd wacht het hele veld al vier jaar op een volgende doorbraak. Sinds ons eerste verhaal zijn er wat vergelijkbare metingen gedaan, maar niet echt een volgende stap, en dit artikel is die zeker niet in mijn optiek.” Kortom, verder maar niet te veel aandacht aan besteden, dat Chinese verhaal…

Zijn met zwaartekrachtsgolven ook gravitonen bewezen?

Ben van Kampen uit Maassluis las De deeltjesdierentuin en De deeltjessafari, én mijn KIJK-artikelen over de eerste detectie van zwaartekrachtsgolven en het mogelijke nieuwe deeltje. En dat leidde tot vragen, mailt Ben: Continue reading

Nieuwe kracht gespot in Hongaars experiment?

Voor zover we weten, wordt ons heelal bestierd door vier krachten. Maar Hongaarse wetenschappers denken dat beeld overhoop te kunnen gooien. Zij claimen dat uit hun experimenten blijkt dat er een vijfde, nooit eerder waargenomen kracht in het spel is. En hoewel dat idee aanvankelijk nauwelijks werd opgepikt, begint de natuurkundige gemeenschap het nu serieuzer te nemen.

Lees het hele bericht op de KIJK-site!

Aanwijzingen nieuw deeltje sterker geworden

Is het er of is het er niet, dat mysterieuze nieuwe deeltje waar experimenten rond de deeltjesversneller LHC in december tekenen van meenden te zien? Gisteren presenteren de twee grote LHC-experimenten hun nieuwste analyses rond deze kwestie. Het goede nieuws: de kans dat het betreffende bobbeltje in de data op een nieuw deeltje wijst, is groter geworden. Het slechte nieuws: we zijn nog steeds wel een eindje van een officiële ontdekking verwijderd.

Lees het hele bericht op de KIJK-site! Verder schreef ik er eergisteren nog dit over. Erg spannend allemaal; heel benieuwd naar de volgende analyse.

LHCb vindt geen bewijs voor ‘Amerikaanse’ tetraquark

Eind februari maakte het team achter het Amerikaanse experiment DZero bekend een nieuw deeltje te hebben gevonden in data die eerder was verzameld met de deeltjesversneller Tevatron. Onderzoekers betrokken bij het LHC-experiment LHCb ging er vervolgens ook naar op zoek in hun eigen data. Gisteren maakten ze op een grote deeltjesconferentie bekend niets te hebben gevonden.

Lees het hele bericht op de KIJK-site!

Nieuwe tetraquark ontdekt in oude Tevatron-data?

Hij staat alweer bijna vijf jaar uit, maar dat betekent niet dat we er niets meer van zullen horen: de deeltjesversneller Tevatron van het Amerikaanse Fermilab. Natuurkundigen hebben namelijk bekendgemaakt dat ze in de oude data van het Tevatron-experiment DZero tekenen hebben gevonden voor een nieuw deeltje: een zogenoemde tetraquark, die uit vier verschillende quarks bestaat.

Lees het hele bericht op de KIJK-site.

ATLAS en CMS vinden nog geen harde tekenen van nieuwe fysica

De afgelopen dagen kwam de natuurkundige geruchtenmolen weer eens op gang. De twee grote experimenten waarmee in deeltjesversneller LHC botsingen worden bestudeerd, CMS en ATLAS, zouden vandaag bewijs voor een nieuw deeltje bekendmaken, zo werd her en der beweerd. Helaas bleef een spectaculaire aankondiging uit. Wel zien beide experimenten een ‘bobbeltje’, dat bijvoorbeeld zou kunnen wijzen op een tweede higgsdeeltje.

Lees het hele (alweer wat oudere) bericht op de KIJK-site!

Jammer dat er nog niet echt duidelijke tekenen van nieuwe fysica zijn, natuurlijk. Hoe cool was het bijvoorbeeld geweest als dat Z’-verhaal van afgelopen zomer (zie ook dit interviewtje) vastere grond onder de voeten had gekregen, of die bump bij 750 GeV al echt serieus te nemen was geweest?

Maar goed, wie weet hoe het er over een halfjaar of zo voorstaat.